Қыста балалардың қауіпсіздігі: ата-аналар мен оқушыларға арналған маңызды ережелер

Қыс – серуендеу, қармен ойнау, шанамен сырғанау сияқты қызықты ойын-сауыққа толы мезгіл. Алайда қысқы демалыс пен күндер тек қуаныш қана емес, сонымен бірге қауіпті жағдайларды да алып келеді: тайғақ, аяз, мұзтабан, мұздың жұқалығы, шатырдан құлайтын қар мен сүмелек. Сондықтан балалардың қауіпсіздігін сақтау үшін қарапайым ережелерді білу және орындау қажет.

---

1) ✅ Тайғақ кезде сақ бол!

Тайғақ – қыста жарақат алудың ең жиі кездесетін себептерінің бірі.

Құлап қалмау үшін:

табаны таймайтын аяқ киім кию (бедері бар, қырлы табан жақсы);

асықпай жүру, жүгірмеу, қолды қалтаға салмау;

тұтқасы жоқ баспалдақтардан, мұз қатқан еңіс жолдардан айналып өту;

құлаған кезде денені жинап, басты қолмен қорғауға тырысу.

📌 Маңызды: қол-аяқ қатты ауырып тұрса, бас айналса — міндетті түрде ересектерге хабарлап, медпунктке қаралу керек.

---

2) 🧊 Шатырдағы сүмелек пен қар қауіпті

Қыста үйлердің шатырынан сүмелек (мұз сүңгілері) және қар құлауы мүмкін, бұл ауыр жарақатқа әкеледі.

Қауіпсіздік ережелері:

үйлердің қабырғасына тым жақын жүрмеу;

шатырдың, балконның астында ойнамау;

үлкен сүмелек байқалса — ересектерге айту.

---

3) 🛷 Дұрыс төбешік және қауіпсіз сырғанау

Шана, мұзқалақ, тюбингпен сырғанау өте қызықты, бірақ жарақат алу қаупі жоғары.

Тек мынадай жерде ғана сырғанауға болады:

жолда ағаш, бағана, қоршау жоқ;

төбешік көлік жолына шықпайды;

айнала ашық әрі қауіпсіз.

Тыйым салынады:

жолдың жанында сырғанау;

машинаның артына жабысып сырғанау;

тік тұрып немесе баспен төмен сырғанау;

басқа балаларды сырғанап келе жатқанда итеру.

---

4) 🌡️ Аяз – өте қауіпті!

Қатты аязда және жел кезінде тоңу, үсу тез болады.

Дұрыс киіну:

көп қабатты киім: ішкі киім/жемпір + сыртқы күрте;

міндетті түрде бас киім, шарф, қолғап;

жылы, құрғақ аяқ киім, тар емес шұлық.

Үсудің белгілері:

тері ағарып, сезімталдығы төмендейді;

шаншу, ашу, ауырсыну пайда болады.

📌 Не істеу керек: жылы жерге кіріп, қолды/бет-ауызды жылыту. Қармен ысқылауға болмайды!

---

5) 🧊 Жұқа мұз – өлім қаупі

Мұз сыртынан қатты көрінуі мүмкін, бірақ ол өте жұқа болуы ықтимал. Әсіресе:

жағалауға жақын;

қамыс, бұта маңында;

су ағысы бар жерлерде;

көпір маңында;

ойық, ойма (прорубь) бар жерлерде.

Қатаң түрде тыйым салынады:

ересектерсіз мұзға шығу;

мұздың беріктігін аяқпен тексеру;

мұз үстінде шанамен, тюбингпен, конькимен сырғанау.

📌 Егер бала мұзға түсіп кеткен адамды көрсе — жүгіріп баруға болмайды, дереу 112 нөміріне қоңырау шалып, ересектерді шақыру керек.

---

6) 🚦 Қыста жолда қауіп көп

Қыста көліктің тежелу жолы ұзарады, қар жауса және қараңғыда жүргізуші баланы байқамай қалуы мүмкін.

Ережелер:

жолды тек жаяу жүргінші өткелі арқылы өту;

өтер алдында тоқтап, көліктің тоқтағанына көз жеткізу;

киімге немесе сөмкеге жарық шағылыстырғыш (фликер) тағу.

---

7) 🔥 Пиротехникадан сақ бол!

Петарда мен фейерверк — ойыншық емес!

Балаларға болмайды:

пиротехника сатып алу және жару;

жанбаған петарданы көтеру;

от шашылған жерге жақындау.

📌 Ескеріңіз: кішкентай петарда да күйік пен көз жарақатын тудыруы мүмкін.

---

✅ Балаларға арналған қысқа ереже (есте сақта!)

Қысқы қауіпсіздіктің 7 басты ережесі:

1. Мұзға шықпа.

2. Жолдың қасында сырғанама.

3. Тайғақта жүгірме.

4. Шатыр астында ойнама.

5. Жылы киін, су болма.

6. Жолдан мұқият өт.

7. Пиротехникаға жолама.